Tegels zijn bij Mammoet een kleiner onderdeel van de collectie dan bijvoorbeeld onze deuren of schouwen, maar wel een onderdeel waar regelmatig vraag naar is — juist van mensen die een hal, toilet of bijkeuken in hun jaren 30 woning in originele staat willen terugbrengen.

Wat zijn jaren 30 tegels precies?

"Jaren 30 tegels" is in de praktijk een verzamelnaam voor een paar verschillende producten die je in vooroorlogse Nederlandse woningen tegenkomt:

Naast deze tegels kwam in de hal van een jaren 30 woning ook regelmatig een granito vloer voor. Granito is een gegoten vloerafwerking (ook wel terrazzo genoemd), vaak beige of wit van kleur in het midden met een grijze band eromheen. Het is dus strikt genomen geen tegel, maar wel een veelvoorkomende vloerafwerking uit dezelfde periode.

In onze eigen voorraad zien we dit terug: op dit moment lopen daar bijvoorbeeld gele cementplavuizen, jugendstiltegels en een tegelwand van Rozenburg doorheen. Dat soort stukken komt binnen via sloopprojecten en verkoop door particulieren, wat meteen verklaart waarom het aanbod steeds anders is — een vaste jaren 30 tegelcollectie "op voorraad" bestaat bij ons niet, in tegenstelling tot bijvoorbeeld onze paneeldeuren.

Herkenningskenmerken van originele jaren 30 tegels

Kleuren en patronen

Jaren 30 interieurs gingen voor diepe, aardse kleuren: okergeel, olijfgroen, crème en bruine of zwarte tinten voor de vloer. In hallen zie je vaak geblokte patronen, soms in combinatie met een sierrand of een andere afwerkstrook langs de plint. Dat is anders dan bijvoorbeeld de fellere, decoratievere Delfts blauwe tegeltjes uit een andere periode en een ander segment — daar wordt wel eens verwarring over gemaakt, maar het zijn andere producten met een andere herkomst.

Materiaal: cementtegel versus geglazuurde tegel

Dit is het verschil waar je in de praktijk het meest aan hebt. Bij een cementtegel is het pigment door het hele oppervlak gemengd: als je een randje bekijkt of een tegel breekt, loopt de kleur door. Bij een geglazuurde tegel zit de kleur juist in een dunne laag glazuur op een lichtere onderlaag. Beide zijn authentiek jaren 30 materiaal, maar het is wel iets anders om te onderhouden — daarover verderop meer.

Slijtage als echtheidskenmerk, niet als gebrek

Een origineel exemplaar heeft negentig jaar voetstappen achter de rug. Dat zie je: lichte kleurverschillen tussen tegels, een subtiel ingesleten looppad, hier en daar een haarscheurtje in het glazuur (craquelé). Dat is geen slijtage die je moet wegpoetsen, het is onderdeel van waarom het een oude tegel is. We schreven eerder al over hetzelfde principe bij een antiek fonteintje met craquelé: de oneffenheid is vaak juist de charme, zolang het materiaal zelf niet actief beschadigd is.

Origineel versus nieuw: het verschil met "jaren 30 stijl" tegels

Er wordt in de tegelbranche veel aangeboden onder de noemer "jaren 30 tegels", terwijl het om nieuwe, in de stijl van die periode geproduceerde tegels gaat. Niets mis mee als je bewust voor een reproductie kiest — je hebt dan onbeperkte hoeveelheid, consistente maatvoering en geen zoektocht. Maar het is een ander product dan wat wij verkopen.

Bij Mammoet gaat het om echt gesloopte of uit renovaties afkomstige tegels: materiaal met een geschiedenis, gehaald uit een pand dat er echt heeft gestaan. Dat betekent ook dat je rekening moet houden met beperkte hoeveelheden, wisselende conditie per partij en soms een enkele afwijkende tegel binnen een set. Voor wie een woning zo authentiek mogelijk wil houden is dat precies de reden om voor origineel te kiezen. Voor wie liever een gegarandeerd complete, foutloze vloer wil, is een reproductie soms praktischer — dat is geen waardeoordeel, maar een kwestie van wat je zoekt.

Toepassing in de hal van een jaren 30 woning

De hal is de plek waar dit soort tegels het meest voorkomt, vaak doorlopend naar het toilet of de overloop, soms met een lage wandtegel als afwerking. Bij het samenstellen van een hal met oude tegels komen een paar praktische punten steeds terug:

• Kleur afstemmen op de rest van het interieur. De tegelvloer bepaalt in een jaren 30 hal vaak de toon voor de voordeur, het kozijn en eventueel een jaren 30 deur die je erbij plaatst. Neem daarom bij voorkeur een monster mee als je andere elementen uitzoekt.
• Vloerverwarming is niet vanzelfsprekend. Cementtegels en oude plavuizen kunnen in veel gevallen op vloerverwarming, maar dit hangt af van dikte, ondergrond en het soort systeem. Laat dit vooraf beoordelen door de vloerlegger of installateur die de klus uitvoert — dat is specialistenwerk, en wij zijn geen vloerleggers.
• Reken een marge in. Ga je losse antieke tegels leggen, houd dan rekening met snijverlies en een paar reserve-exemplaren voor de toekomst. Bij nieuwe tegels kun je altijd bijbestellen, bij originele niet.

Hoeveelheid en beschikbaarheid: waar je op moet letten voordat je koopt

Dit is waarschijnlijk het belangrijkste praktische punt bij antieke tegels. Omdat onze tegels uit sloop en renovatie komen, verkopen we ze per partij, meestal aangeduid in vierkante meters. Wat dat in de praktijk betekent:

• Check vooraf hoeveel vierkante meter je nodig hebt, inclusief snijverlies, voordat je een partij reserveert.
• Ga er niet vanuit dat een setje later uit te breiden is met exact dezelfde tegel — het is antiek materiaal, geen fabrieksartikel met een vast productnummer.
• Bij twijfel over de benodigde hoeveelheid: neem contact met ons op, dan denken we mee over wat wij in voorraad hebben of actief voor je zoeken.

Dit is precies waarom we onze klanten aanraden om vroeg in het proces contact op te nemen, in plaats van pas wanneer de vloer al open ligt.

Wat kost een jaren 30 tegelvloer?

Dat hangt sterk af van het type tegel, de beschikbare hoeveelheid en de conditie van de partij. Omdat het om antiek materiaal gaat dat per partij verschilt, geven we hier bewust geen vaste prijsindicatie:

Onderhoud van oude tegels

Cementtegels zijn poreus en gevoelig voor zuurhoudende schoonmaakmiddelen — die kunnen het oppervlak aantasten en dof maken. Een milde, pH-neutrale zeep en een vochtige (niet natte) dweil is voor dagelijks onderhoud voldoende. Agressief schrobben of stevige ontkalkers horen daar niet bij, ook niet bij hardnekkige vlekken: dat is precies hetzelfde principe als bij het reinigen van antiek deurbeslag, waar te fanatiek poetsen ook averechts werkt op de originele laag.

Voor een pas gelegde oude tegelvloer is impregneren of een beschermende behandeling vaak aan te raden, zeker in een hal die veel loopverkeer krijgt. Vraag hiervoor advies aan de vloerlegger die de tegels plaatst, want dit hangt af van het exacte type tegel en de ondergrond.

Veelgestelde vragen